Grooming jest określeniem, z którym stykamy się w przestrzeni internetowej w ostatnim czasie niepokojąco często. Oskarżenia o stosowanie technik manipulacji nieletnich są kierowane w stronę znanych i – do tej pory – bardzo cenionych youtuberów, takich jak Gargamel czy Stuu.
Ale czym dokładnie jest grooming i w jaki sposób się objawia?
Grooming – definicja prawna
Na początek warto dokładnie wyjaśnić, jak polskie prawo klasyfikuje grooming – bo trzeba wiedzieć, że od kilkunastu lat figuruje w kodeksie karnym. Jak pisze Emilia M. Truskolaska w artykule pod tytułem Grooming, czyli uwodzenie małoletnich przez internet – aspekty kryminologiczne oraz prawne:
W ujęciu kryminologicznym przez pojęcie groomingu należy rozumieć „działania polegające na nawiązaniu kontaktu z dzieckiem, w szczególności za pomocą sieci Internet i zmierzaniu przy użyciu środków manipulacji do nawiązania z nim relacji o podłożu seksualnym”.
Autorka zwraca uwagę na fakt, że relacja o podłożu seksualnym może objawiać się na wiele różnych sposobów, z których każdy jest równie niebezpieczny. Wspomina, że chodzi zarówno o chęć doprowadzenia do realnego stosunku, jak również nagabywanie do wysyłania nagich zdjęć czy prowadzenia rozmów w jednoznacznym tonie.
Mamy zatem do czynienia ze zjawiskiem, w którym starsza osoba – bardzo często korzystająca ze swojego doświadczenia, pozycji czy statusu – nawiązuje znajomość z nieletnią osobą, chcąc doprowadzić do czynów natury seksualnej.
Etapy groomingu
Jak pisze Emilia Truskolaska, na podstawie licznych spraw karnych związanych z groomingiem można wyszczególnić poszczególne etapy nawiązywania relacji z małoletnią osobą:
1. Zdobywanie zaufania
Sprawca wykorzystuje informacje zebrane o ofierze wcześniej. Rozmawia z dzieckiem o jego problemach. Pokazuje swoje przyjazne oblicze, jest dostępny i empatyczny, co buduje więź i poczucie zrozumienia.
2. „Wywiad środowiskowy” sprawcy
Sprawca zadaje pytania na temat rodziców, kontroli, zainteresowania dzieckiem i sposobu spędzania czasu. Chce ocenić ryzyko rozpoznania.
3. Nawiązywanie intymnej relacji
Relacja nabiera intymnego charakteru. Padają pytania o pocałunki, cielesność, seksualność. Często pojawiają się pierwsze czynności seksualne – np. wspólna masturbacja przez internet lub rozmowy o ciele.
4. Dążenie do spotkania
Sprawca dąży do realnego spotkania. Oswaja dziecko z tą myślą. Podczas spotkania może dojść do kontaktów seksualnych.
Jak rozpoznać grooming?
Grooming może dotyczyć w zasadzie każdego dziecka i nastolatka korzystającego z internetu. Schemat działania jest bardzo często podobny, dlatego warto uczulić nasze pociechy na kilka kwestii.
Zaniepokoić powinny:
- nagłe zainteresowanie starszej osoby,
- rozmowy na temat seksualności, cielesności, „intymnych sekrecików”,
- prośby o nagie zdjęcia lub materiały wideo,
- próby kontroli życia dziecka, naciski emocjonalne, zazdrość, manipulacja,
- chęć przeniesienia rozmowy z internetu do realnego spotkania.
Rodzice nie są w stanie kontrolować wszystkiego, co dziecko robi w sieci. Dlatego tak istotna jest rozmowa, edukacja na temat groomingu i szybkie reagowanie. Grooming figuruje w kodeksie karnym – wykrytą sytuację należy niezwłocznie zgłosić odpowiednim organom.
