Psychologia nie traci na popularności. W ostatnim roku akademickim liczba studentów tego kierunku przekroczyła 82 tysiące. To ponad dwa razy więcej niż jeszcze pięć lat temu. Tylko w ciągu ostatniego roku przybyło niemal 10 tysięcy nowych studentów psychologii.
Rosnąca liczba chętnych przekłada się na szybki rozwój oferty uczelni. W roku akademickim 2024/2025 kierunek psychologia uruchomiło 9 kolejnych szkół wyższych, wprowadzając 14 nowych programów. Wszystkie nowe oferty miały profil praktyczny i większość pochodziła z uczelni niepublicznych o charakterze zawodowym.
Zespół badaczek z Uniwersytetu SWPS i Uniwersytetu Jagiellońskiego opublikował właśnie nową wersję raportu na temat stanu studiów psychologicznych w Polsce. Analizy objęły lata 2019–2024, a ich konkluzje są jednoznaczne: szybki wzrost liczby studentów i uczelni nie idzie w parze z jakością kształcenia.
Brak standardów, różne kompetencje
Psychologia, mimo że jest zawodem zaufania publicznego, nie podlega takim samym standardom kształcenia jak np. medycyna, architektura czy edukacja. Oznacza to, że uczelnie mogą realizować programy bardzo różniące się zawartością i poziomem merytorycznym. Według danych z raportu, udział „psychologicznych” efektów kształcenia w programach studiów waha się od 37% do 100%. To oznacza, że dwie osoby z tym samym tytułem magistra psychologii mogą mieć zupełnie różną wiedzę i kompetencje.
Co więcej, niemal połowa studentów kształci się dziś na uczelniach, które nie podlegają żadnej ocenie naukowej. Dotyczy to głównie szkół niepublicznych o profilu zawodowym, które – choć oferują studia psychologiczne – nie uczestniczą w ewaluacji naukowej prowadzonej przez państwo. To rodzi poważne pytania o jakość tych programów.
– Psychologia jest nauką, a praktyka psychologiczna musi być oparta na wynikach badań i dowodach naukowych – podkreśla prof. dr hab. Przemysław Bąbel z Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Więcej ofert, więcej problemów
W latach 2019–2025 Polska Komisja Akredytacyjna (PKA) wydała 134 opinie w sprawie wniosków o utworzenie kierunku psychologia. Ponad 60% z nich miało charakter negatywny. Najwięcej wniosków składały uczelnie niepubliczne zawodowe – i to właśnie w tej grupie odsetek negatywnych ocen był najwyższy (68%).
Mimo to wiele uczelni uruchomiło nowe kierunki – nawet wtedy, gdy opinia PKA była negatywna. Prawo pozwala na to, by ministerstwo udzieliło zgody mimo sprzeciwu ekspertów. Efekt? Programy studiów często są wdrażane bez rzetelnej oceny merytorycznej i bez gwarancji odpowiedniego poziomu.
Studia praktyczne dominują
Jeszcze do 2022 roku dominowały programy ogólnoakademickie. Od 2023 r. większość studentów psychologii wybiera profil praktyczny. W teorii ma to sens – rynek potrzebuje specjalistów przygotowanych do pracy. W praktyce jednak, jak ostrzegają autorki raportu, wiele uczelni oferujących profil praktyczny nie zapewnia dostępu do rzetelnej wiedzy naukowej, a ich absolwenci mogą nie być przygotowani do pracy w wymagających warunkach.
– Wzrost popularności programów „praktycznych” może skutkować ograniczoną zdolnością do rozumienia i stosowania wyników badań – mówi dr Julita Koszur, prof. Uniwersytetu SWPS.
Co można zrobić?
Autorki raportu wskazują kilka pilnych potrzeb:
wprowadzenie jednolitych standardów kształcenia dla kierunku psychologia,zawarcie jasnych kryteriów dostępu do zawodu w nowej ustawie o zawodzie psychologa,
wzmocnienie roli PKA jako organu oceniającego programy studiów,
rozważenie egzaminu państwowego jako mechanizmu weryfikacji kompetencji.
– Sama nazwa kierunku „psychologia” nie oznacza jeszcze, że absolwent posiada wystarczające przygotowanie – zauważa dr hab. Aleksandra Gruszka-Gosiewska, prof. UJ.
– Jeśli nie zadbamy o jakość kształcenia teraz, za kilka lat możemy mieć poważny problem.
Dla kogo ten raport?
Dla wszystkich, którzy planują studiować psychologię lub już to robią. To nie jest ostrzeżenie przed samym kierunkiem – psychologia ma ogromną wartość i realny wpływ na życie ludzi. Ale warto dokładnie sprawdzić, gdzie i na jakich zasadach chcemy się jej uczyć. Bo dyplom to jedno, a faktyczne kompetencje – to coś zupełnie innego. Raport możesz pobrać na tutaj
Raport „Studia Psychologiczne w Polsce. Raport za lata 2019–2024. Aktualizacja czerwiec 2025” przygotowały: dr Julita Koszur, prof. USWPS i dr Anna Ziółkowska, prof. USWPS; dr hab. Aleksandra Gruszka-Gosiewska, prof. UJ i dr Anna Czerniak z UJ.
